Organogram 2.0

 
01 oktober 2008

Ideeën komen wanneer hen dat zelf schikt*. Deze kwam gisteren, vlak voordat ik het podium op moest voor een voorstelling over Websibitionisme. Niet een ideaal moment, maar ik heb mijn best gedaan om hem te onthouden en ik geloof dat ik de redenering nog wel kan reproduceren..

Afijn, dit is het idee: alle normale organigrammen zijn fout! Ze plaatsen het uitvoerend personeel aan de onderkant van een soort piramide, met de directie helemaal bovenaan. Het staat er meestal niet bij, maar deze manier van orderen maakt gebruik van twee interpretaties die de meeste mensen onbewust maken. Ten eerste beoordelen de meeste mensen dat wat bovenaan staat als het belangrijkste, onderaan het minst belangrijke. En de tweede ‘truc’: dat waar er minder van is, beoordelen we onbewust als ‘belangrijker’. Aangezien er maar enkele leidinggevenden zijn en heleboel uitvoerend personeel, geeft dit ook een extra gewicht aan de directie en managers daaronder.

Terwijl het produceren van de goederen of het leveren van de diensten het belangrijkste is dat een bedrijf doet. En wat zorgt ervoor dat dit primaire proces gaande wordt gehouden: juist, het uitvoerend personeel. Dus hoe je die ook ziet, je zou ze niet als minst belangrijke moeten zien. Lijkt me. Niet dat managers en een directie onbelangrijk zijn. Ze kunnen ook een belangrijke invloed hebben op het bedrijf. Maar die kunnen ze alleen hebben via dat uitvoerend personeel. Tenzij ze zelf natuurlijk ook iets gaan uitvoeren. Maar goed.

Goede managers, besturen en CEO’s beseffen dit ook: zij kunnen hun salaris alleen maar terugverdienen door er op de een of andere manier voor te zorgen dat degenen die het werk echt doen, dat beter, sneller of efficiënter doen. Zij zijn de afgeleiden van het primaire proces aan het besturen. Heel goed, valt veel winst mee te behalen, maar het blijft een afgeleide en je kunt best zonder een afgeleide meer of minder. Als je het primaire proces stopt, dan gebeurt er echter niets meer.

Organogram 2.0

Wat is dan mijn voorstel? Zie hierboven: we draaien hem om. Uitvoerend personeel bovenaan, al het andere eronder. Op die manier heffen de twee onbewuste effecten waar ik het over had, elkaar een beetje op. Dat is mooi, want uiteindelijk kan iedereen in een bedrijf een belangrijke rol spelen. Door op het juiste moment de juiste dingen te doen. Daar heb je geen functie of titel voor nodig.

Ik ben uiteraard reuze benieuwd wat anderen hiervan vinden. Gooit dit jouw wereldbeeld helemaal ondersteboven? Vond je dit allang en loop ik weer eens hopeloos achter?



*) Waarschijnlijk heeft het deze keer iets te maken met een stuk op mijn eigen blog dat ik laatst geschreven heb: Managers: wat moet je ermee? en de cursus Prince2 waar ik nu mee bezig ben.


Werken met ?
Kijk dan bij onze mogelijkheden voor zowel starters als ervaren engineers.


Categorieën: Project- & procesmanagement, Professionele vaardigheden

Tags: , ,


Reacties (6)

  • Rick schreef:

    @Robert-Reinder:

    Dat is zeker ook nog een kant van de zaak, het is een formele beschrijving, maar er gebeurt vaak net zo veel of meer informeel.

    Toch denk ik niet dat een organogram helemaal losstaat van de werkelijkheid. Er hangt vaak wel een bepaalde beslissingsbevoegdheid aan een bepaalde positie. Je moet als werknemer wel een heel goed netwerk hebben om bepaalde zaken net zo snel te kunnen veranderen als een directielid.

    Maar ik denk zeker ook dat er grenzen zijn aan die formele macht en die zijn vaak veel scherper dan dat formeel omschreven is, denk ik.

    Een manager van een afdeling heeft misschien formeel de macht om mensen te ontslaan (laten we dit even aannemen), dan is het praktisch toch erg lastig om het best presterende lid van de afdeling te ontslaan, hoe brutaal die ook is. Het is gewoon heel lastig uit te leggen aan zowel zijn collega’s op de afdeling als aan het hoger management. Oh, ik bedoel natuurlijk lager management. :-)

    Geplaatst op 14 oktober 2008 om 23:22 Permalink

  • En dan is er nog het contrast tussen de formele organisatie en het sociale netwerk wat er uiteindelijk op de vloer ontstaat…

    Is de organogram niet een instrument van de uitstervende kantoormens, die denkt dat een organisatie te ontwerpen is met een boom?

    Geplaatst op 14 oktober 2008 om 20:37 Permalink

  • @Jasper:

    Ja, je kunt natuurlijk als manager wel zeggen dat je een moderne Atlas bent, maar dat verandert nog niet de onbewuste interpretatie.

    Mijn uiteindelijke doel is ook niet die organigrammen veranderen, maar meer de percepties die erachter liggen. En in Nederland doen we het over het algemeen niet eens zo slecht wat dit betreft, volgens mij.

    Overigens denk ik dat er wel redenen zijn waarom het handig is dat iemand de taak van leidinggevende op zich neemt. Met een volledig gelijke groep blijf je altijd het probleem van “gedeelde verantwoordelijkheid” houden. Als je in de gracht gevallen bent en je kunt niet zwemmen, moet je eigenlijk ook niet in het algemeen “Help” roepen, maar er iemand uitpikken en iets zeggen als: “Jij daar, help me alsjeblieft!”. Als de verantwoordelijkheid gedeeld is over meerdere mensen, dan blijft die soms te lang in het midden..

    Dat is dus ook meteen vrij onpersoonlijk. Het gaat er met name om dat *iemand* aangewezen wordt. Dat betekent niet dat diegene het ineens allemaal beter weet en niet meer hoeft te luisteren naar anderen..

    Geplaatst op 01 oktober 2008 om 21:11 Permalink

  • Jasper Floor schreef:

    Ik kom zelden een organogram tegen en dan denk ik inderdaad meestal dat die bovenstelagen…zo niet overbodig dan wel overdreven zijn. Het omdraaien helpt echter niet met onbewuste assumpties. Nu kan je als manager zeggen dat je onderaan de structuur staat en dat je de hele organisatie draagt, een moderne Atlas als het ware.

    Ik vind je idee wel goed maar je kan de feiten niet veranderen. De organogram is een weergave van de werkelijkheid en meestal niet een slechte. Je kan het ook als een web tekenen, waarmee je iig wegneemt dat iets onderop of bovenop is maar dan zet je ze centraal wat ook weer een “belangrijke” positite is. Dus mischien is het wel nuttig om de organisatie structuur te veranderen.

    Uiteindelijk gaat het er om om percepties te veranderen, de structuur is niet per se slecht. Het is natuurlijk een eigenschap van leidinggevende om zichzelf belangrijk te vinden. Het behoeft ook een bepaalde arrogantie om over andere mensen te beslissen. Je hebt eigenlijk een effectieve feedback mechanisme nodig. Je zou een bedrijf democratisch kunnen maken maar ik ben bang dat dit niet efficienter wordt.

    Geplaatst op 01 oktober 2008 om 16:56 Permalink

  • Rick schreef:

    @Sjors: een kritische blik, prima. :-) Ik ga even puntsgewijs op je opmerkingen in:
    – organisatiestructuur verandert uiteraard niet direct. Die van het organigram lijkt niet te veranderen, maar brengt onbewust wel een verandering mee.
    – Klopt dat 1 van de effecten wordt opgeheven. Dat is ook mijn bedoeling: “Op die manier heffen de twee onbewuste effecten waar ik het over had, elkaar een beetje op.”
    – Ik kan me voorstellen dat de organigram je niet direct interesseert. Wat er achter ligt, misschien wel. Zie ook het volgende punt.
    – Want daar ben ik het helemaal mee eens, het veel belangrijker hoe een manager zich ten opzichte van jou gedraagd. En in dit organigram probeer ik weer te geven dat diegene zich niet belangrijker dan zijn ‘ondergeschikten’ moet voordoen. Sterker nog, dat een managementrol eerder nog een dienende rol is. Een en ander is ook afhankelijk van je bedrijfstak, uiteraard.
    – Het plaatje zelf is dus inderdaad niet zo belangrijk, die mindset is belangrijker. Overigens ben ik nog wel eens wat mensen tegengekomen die zeker wel naar zo’n organogram kijken. Overigens waren dat overwegend managers en consultants. :-)

    Geplaatst op 01 oktober 2008 om 13:41 Permalink

  • Met deze wijziging behoud het organigram zelf zijn structuur, en de organisatie ook.

    Verder hef je er slechts 1 van de onbewuste effecten op, niet 2.

    Uiteindelijk kan ik dus alleen oordelen of dit plaatje een “betere” indruk op me maakt als ik me verplaats in de rol van uitvoerend personeel. Als ik dat doe dan moet ik eerlijk bekennen dat me dat niet zoveel interesseert.

    Het is immers veel belangrijker hoe iemand met een managende functie zich ten opzichte van mij opstelt/gedraagt, dan hoe hij dit weergeeft in een plaatje.

    Want zeg nou zelf, waar kom je dit plaatje nou tegen in je dagelijkse werkzaamheden?

    Geplaatst op 01 oktober 2008 om 12:31 Permalink